Mediawijsheid

 

Weerbaarheid in de klas - Module (on)gezonde gewoontes

Scholen geven al langer invulling aan weerbaarheid door middel van lesmethodes en werkwijzen over sociaal-emotionele ontwikkeling. Toch blijken met name (pre-)pubers extra ondersteuning nodig te hebben bij hun weerbaarheid. Onderwijsprofessionals uit de regio Hollands Midden geven aan dat ze in groepen 6, 7 en 8 leerlingen signaleren die niet op een goede manier grenzen aangeven, leerlingen die moeilijk vrienden maken, er is sprake van ‘meidenvenijn’, maar ook scheldwoorden en opstandigheid. Dit picto weerbaarheidstrainingenDOCENT1vraagt om een verdieping op de reeds op school aanwezige lesmethode omtrent de sociaal-emotionele ontwikkeling.

Training weerbaarheid

GGD Hollands Midden sluit aan bij de vraag van scholen door preventieve picto weerbaarheidstrainingenIBer weerbaarheidstrainingen aan te bieden. Deze bestaat uit 7 psychofysieke lessen, gegeven door een professionele weerbaarheidstrainer voor een (combinatie)groep 6, 7 of 8. Tijdens de training wordt het ‘sociale systeem’ in de groep aangepakt en wordt ingegaan op sociale interacties, grenzen aangeven, lichaamshouding en zelfbeeld, en zelfvertrouwen. Leerlingen ervaren wat weerbaarheid is, hoe (on)veiligheid kan voelen en ze leren hier naar te handelen. Individuele leerlingen maken hiervan onderdeel uit, maar hun problematiek is niet leidend. De trainer legt verbanden met de schoolmethode en werkt samen met de leerkracht in het weerbaar maken van leerlingen.

Weerbaarheid en gezondheid

Weerbare kinderen voelen zich gezonder, zijn gelukkiger en leren beter. Bovendien maken weerbare kinderen gezondere keuzes voor zichzelf. Daarom wordt aan deze training een gezondheidsthema gekoppeld. 

Weerbaarheid en (on)gezonde gewoontes

Naast alle veranderingen op sociaal-emotioneel gebied krijgen jongeren tijdens de puberteit te maken met verschillende verleidingen zoals genotmiddelen (alcohol en sigaretten) en sociale media. Uit de jongerenpeiling van de GGD Hollands Midden blijkt dat van de 12- tot 14-jarigen 12% recentelijk alcohol heeft gedronken, 13% dagelijks rookt en 53% problemen ervaart door het gebruik van sociale media.

Onderzoek van het Trimbos-instituut wijst uit dat ouders de belangrijkste factor zijn bij het beginnen met drinken van alcohol en het roken van sigaretten. Door duidelijke afspraken te maken en deze te handhaven, beginnen kinderen later met het gebruik van genotmiddelen en kunnen ze beter omgaan met sociale media.

Ouders betrekken bij de training

Bovenstaande laat zien dat het belangrijk is om ouders actief te betrekken bij de weerbaarheidstrainingen. GGD Hollands Midden doet dit door middel van een ouderavond voorafgaand aan de training en huiswerkopdrachten gedurende de training. Tijdens de ouderavond wordt uitgebreid stilgestaan bij normvorming, voorbeeldgedrag, gemeentelijke cijfers over alcohol, roken en sociale media en hersenontwikkeling van pubers. Het doel is ouders inzicht te geven in hoe zij kunnen bijdragen aan de weerbaarheidsontwikkeling van hun kind en ouders te motiveren actief aan de training deel te nemen. Daarnaast wordt het gesprek tussen ouder en kind gestimuleerd door middel van wekelijkse doe- en praatopdrachten. Leerlingen krijgen tijdens de eerste les een werkboek waarin de weerbaarheidslessen beschreven staan. Er zijn opdrachten die kinderen alleen kunnen maken, maar ook opdrachten voor ouder en kind samen.

Trainingstraject

Lees de volledige trajectomschrijving van de training.

Weerbaarheidstrainingen met andere gezondheidsonderwerpen

 

Weerbaarheid in de klas - Module (on)gezonde gewoontes

Brochure Sociale veiligheid op school en internet

Een sociaal veilige omgeving is belangrijk voor kinderen om zich goed te kunnen ontwikkelen en te kunnen leren. Pestgedrag en conflicten kunnen dat verstoren. De brochure 'Sociale veiligheid op school en internet' van Kennisnet en Stichting School & Veiligheid school helpt scholen om een sociaal veilig klimaat te realiseren: offline én online.

Scholen zijn wettelijk verplicht om te zorgen voor sociale veiligheid op school. Zij moeten onder meer zorgen voor een sociaal veilige omgeving en pesten tegengaan.

Veel scholen lopen op dit gebied tegen verschillende vraagstukken aan, zoals:

  • Hoe zorg je ervoor dat leerlingen ook online positief met elkaar omgaan?
  • Hoe voorkom je dat kleine ergernissen op internet uitgroeien tot digitale conflicten die ook hun weerslag hebben in de klas of op het schoolplein?
  • Hoe reageer je als school adequaat als er een digitale ramp gebeurt?

Wegwijzer in de digitale wereld

De brochure 'Sociale Veiligheid op School en Internet' biedt scholen antwoord op deze en andere vraagstukken over sociale veiligheid en internet. Het is een wegwijzer in de digitale wereld. Naast feiten over jongeren en sociale media bevat de brochure onder meer een stappenplan waarmee scholen de schade bij digitale incidenten kunnen beperken. Ook helpt de brochure om sociale veiligheid op internet een vaste plek te geven op school. Verder worden de juridische kaders geschetst. Die helpen scholen beter inschatten wat de ernst van de situatie is bij signalen van online misdragingen.

Downloaden

De brochure is gratis te downloaden.

 

Brochure Sociale veiligheid op school en internet

Les 'Don't Worry, be (Whats)Happy'

Kinderen die ruzie maken via Whatsapp, welke leerkracht heeft er geen last van? De les WhatsHappy maakt de problemen met chatten bespreekbaar en daagt leerlingen uit afspraken te maken over hoe ze fatsoenlijk met elkaar omgaan. De afspraken zetten ze in een poster die kan worden opgehangen aan de muur of op het prikbord.

De les is te downloaden op de website van Mijn Kind Online.

Les 'Don't Worry, be (Whats)Happy'

Les 'Instagrap'

Instagram is een sociaal medium waarop kinderen foto's uitwisselen met vrienden en familie. Kinderen geven onderaan de foto commentaar, wat varieert van lieve complimenten tot kwetsende opmerkingen. Op Instagram is het doorgaans vooral gezellig, maar soms gaat het mis. Scheldpartijen en flauwe grappen leiden tot pesterijen. De les Instagrap van Mijn Kind Online zorgt ervoor dat de sfeer gezellig blijft.

In de les Instagrap krijgen leerlingen de opdracht dingen op te schrijven die ze grappig vinden op Instagram en te benoemen welke grappen ze niet leuk vinden, bijvoorbeeld omdat deze (bedoeld of onbedoeld) kwetsend zijn. Al doende denken de leerlingen na over de online fatsoensregels die ze met elkaar gaan afspreken.

Het doel van de les is om de leerlingen inzicht te geven in elkaars online gedrag. Leef je in een ander in. Digitale hoffelijkheid, oftewel aardig zijn op internet, loont!

De les is gratis te downloaden van Mijn Kind Online.

Les 'Instagrap'

Brochure Digitaal pesten

Wat is digitaal pesten en hoe kun je daar met je leerlingen op een positieve manier over praten?

Pesten is van alle tijden. Bij digitaal pesten of cyberpesten heeft het terrein zich alleen verplaatst naar internet. Kinderen vinden pesten via internet vaak ook 'gewoon' grappig. Totdat het ze zelf overkomt. Soms durven ze ook meer vanachter een computer. Je kunt de ander niet zien, soms waan je jezelf heel anoniem. Het kind dat ze pesten kan niet makkelijk terugslaan, letterlijk en figuurlijk.

In de brochure ‘Digitaal pesten’ staan de feiten, de praktijkervaringen en de etiquette over hoe met elkaar om te gaan op internet. Daarnaast bevat het inspirerende en praktische tips over goed doen op internet.

Bespreek ook positief gedrag

Met de brochure willen stichting Kennisnet en ECP ouders en leerkrachten te helpen om omgangsvormen via sociale media bespreekbaar te maken, thuis en in de klas. "Hoe zorg je dat cyberpesten niet uit de hand loopt? Niet door kinderen alleen maar te vertellen dat ze niet online mogen pesten. Je moet vooral ook praten over goed gedrag op internet", aldus Remco Pijpers, strategisch adviseur van stichting Kennisnet.

Downloaden

De brochure, mogelijk gemaakt met hulp van de Europese Commissie, is gratis te downloaden van de website mijnkindonline.nl.

Brochure Digitaal pesten

(Les)materialen Mediawijsheid

Bij het Informatie- en Documentatiecentrum van de GGD Hollands Midden kunt u materialen lenen om te gebruiken bij lessen of projecten over mediawijsheid. 

In het aanbod zit onder andere:

  • Boek 'Mediawijsheid op de basisschool'
  • Brochure 'Mediawijsheid voor schoolbestuurders'
  • Brochure 'Sociale media en schoolveiligheid'
  • Lespakket 'Diploma Veilig Internet'
  • Boek 'Mijn leerling online'
  • Kaartjes 'Digitaal pesten'
  • Boek 'Focus! Over sociale media als de grote afleider'

Klik hier voor het volledige overzicht (les)materialen over mediawijsheid.

 

(Les)materialen Mediawijsheid

Mediawijsheid op de basisschool (boek)

Hoe leer je kinderen media produceren? Hoe sla je een brug naar de digitale leefwereld van leerlingen? Hoe leer je kinderen goed zoeken op internet? Kortom, hoe maak je leerlingen mediawijs?
In het boek 'Mediawijsheid op de basisschool' geven 21 leerkrachten antwoord op die vragen. Ze gebruiken media als een middel om hun lessen te verrijken, maar ze leren hun leerlingen ook media te begrijpen, positief te gebruiken en risico's het hoofd te bieden.

 

Mediawijsheid op de basisschool (boek)

Handboek mediawijsheid (boek)

Boek met concrete handvatten voor wie aan de slag wil om kinderen mediawijzer te maken. Het boek bevat achtergrondinformatie, een methode om het eigen beleid te ontwikkelen, en praktische tips voor een solide integratie van mediawijsheid in het onderwijsprogramma.
Deel 1 geeft een richtlijn om de eigen visie te vormen over mediawijsheid op school.
Deel 2 gaat een stap verder: naar de praktijk van de klas. Hoe geef je mediales? In dit deel staan praktische aanwijzingen voor relevante thema's, lessen en werkvormen.

Handboek mediawijsheid (boek)

Mediawijsheid voor schoolbestuurders

Mediawijsheid een vaste plek geven binnen de school. Er wordt veel over nagedacht en gesproken, maar de invulling concreet maken is nog wel eens lastig. De brochure 'Mediawijsheid voor schoolbestuurders' speelt hier op in. De ervaringen, stappenplannen en modellen in de brochure helpen de volgende stap te zetten in een voortdurend proces naar mediawijsheid.

Inhoud brochure

  • Een stappenplan voor bestuurders.
  • Interview met scholenvoorzitter Jan Fasen, Connect College in Echt. Mediawijsheid is hier één van de vijf leerpijlers binnen het schoolbeleid.
  • Interview met Pim van Leeuwen, directeur OBS Lucebert in Bergen.
  • Aandachtspunten bij het vastleggen van aandachtspunten en regels.
  • Aan de slag met modellen en protocollen.

U kunt de brochure 'Mediawijsheid voor schoolbestuurders' hier downloaden.

Mediawijsheid voor schoolbestuurders

Brochure 'Sociale media en schoolveiligheid'

Pingen, whappen, tweeten, taggen en liken…Voor jongeren zijn sociale media een vanzelfsprekend deel van hun leven. Snel contact staat voorop. Zonder al te veel toezicht van ouders, docenten, moderator en/of politie staan ze direct in verbinding met vrienden, ‘vrienden van vrienden’ en onbekenden. Dat biedt veel mogelijkheden om te leren, om de wereld en hun eigen ik te ontdekken.

Maar grenzen zijn niet altijd duidelijk en jongeren verleggen deze ook nog eens graag. Groepsdruk, intimidatie, agressie, pesten en bedreiging vinden òòk online plaats. Vaak buiten het gezichtsveld van ouders en docenten, maar met een enorme impact wanneer het escaleert, aldus de politie in haar uitgebreide brochure 'Pingen, whappen, tweeten, taggen en liken. Sociale media en schoolveiligheid'.

De politie wordt geconfronteerd met online strafbare feiten en zet in op het reduceren van online slachtofferschap en het verhogen van de pakkans van daders. De politie vindt de online veiligheid een gezamenlijke verantwoordelijkheid van onder meer scholen, ouders en politie. Samen optrekken heeft volgens de politie zin.

De brochure is zeer informatief en gaat onder meer in op de belevingswereld van jongeren, de risico's van en grensoverschrijdend gedrag op sociale media. Daarbij wordt uitleg gegeven over strafbaar gedrag en worden tips gegeven hoe scholen beleid kunnen ontwikkelen en implementeren. Dat draagt bij aan preventie en signalering. Kortom: een mooie en bruikbare brochure voor scholen.

Download hier de brochure 'Pingen, whappen, tweeten, taggen en liken... Sociale media en schoolveiligheid'.

Brochure 'Sociale media en schoolveiligheid'

Diploma Veilig Internet

Het Diploma Veilig Internet leert leerlingen met de risico's van internetgebruik om te gaan. Het materiaal bestaat uit een serie lessen, gevolgd door een toets die leidt tot een diploma. Diverse thema's worden behandeld, zoals de gevaren van het verstrekken van privégegevens, chatten, e-mailen, downloaden en digitaal pesten. Het Diploma Veilig Internet is er in twee varianten: voor groep 5 en 6 (junior) en voor groep 7 en 8.

Diploma Veilig Internet

Mijn leerling online

'Mijn leerling online' biedt een praktische handreiking voor de begeleiding en opvoeding van leerlingen in het gebruik van internet, waarbij de vraag naar het waarom niet geschuwd wordt. Een discussie over de waarden en normen van het internet, als het ware. dit boek is geschreven voor iedereen die internetopvoeding belangrijk vindt, en voor leerkrachten in het bijzonder.

Mijn leerling online

Kaartjes 'Digitaal pesten'

De kaartjes zijn een hulpmiddel om digitaal pesten in de klas aan de orde te stellen. Door middel van deze kaartjes leren de leerlingen nadenken over de verschillende vormen van digitaal pesten en bespreken leerlingen met elkaar wat ze vinden van deze vormen van cyberpesten.

Kaartjes 'Digitaal pesten'

De nieuwe media (lesmateriaal)

Hoe gaan we op school om met de nieuwe sociale media? Waar liggen de grenzen in het gebruik ervan? Door de snelle ontwikkeling krijgen kinderen of jong volwassenen vaak het voorbeeld van onjuist gebruik van de nieuwe sociale media. Schadelijke gevolgen voor de wifi generatie worden langzaam zichtbaar. De vragen in de les gaan bijvoorbeeld over de invloed van de nieuwe sociale media op ons leven en de risico's in het verkeer en de kans op dwangmatige afhankelijkheid. Aan de hand van deze les kunnen er met de leerlingen afspraken gemaakt worden over het gebruik van de mobiel/smartphone op school.

De nieuwe media (lesmateriaal)

Brochure 'Kinderen en online privacy'

Online privacy gaat veel verder dan op internet voorzichtig zijn met het achterlaten van je adres of telefoonnummer, of het niet accepteren van vreemde vriendschapsverzoeken. Minstens zo belangrijk is het dat kinderen beseffen dat wat zij online doen door de hele wereld te zien is. En dat het nooit meer verdwijnt.

Hoe zorgen we dat we de privacy van kinderen waarborgen, nu deze door de technologie steeds verder in de verdrukking komt? Hoe zorgen we dat kinderen zelf hun identiteit kunnen bepalen, zonder dat wij dat al voor ze doen door foto's online te zetten? Hoe gaan we eigenlijk om met onze eigen privacy? En die van onze leerlingen? In de brochure 'Kinderen en online privacy' van Digibewust, Mijn Kind Online en Kennisnet worden ouders, jongeren en leerkrachten op weg geholpen met tips, informatie en advies. De brochure is gratis te downloaden van de website www.mijnkindonline.nl.

Brochure 'Kinderen en online privacy'

Handreiking 'Wijzer met sociale media'

Jeugd en sociale media zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Sterker nog: Nederlandse kinderen staan bovenaan in vergelijking tot andere kinderen in Europa wat betreft gebruik van sociale media. Professionals krijgen dan ook steeds vaker te maken met het online (seksueel) risicogedrag van jongeren. De vele vragen over deze lastige materie waren voor het Steunpunt Huiselijk Geweld aanleiding tot schrijven van de handreiking 'Wijzer met sociale media'.

De handreiking biedt professionals, maar ook ouders informatie over online seksueel grensoverschrijdend gedrag jegens jongeren en geeft in dit kader tips en adviezen. Begrippen als 'mediawijsheid' en 'sociale media' worden gedefinieerd. Daarnaast bevat de handreiking handvatten voor de ouderbegeleiding en een beknopte lijst met websites, lessen en werkvormen.

U kunt de handreiking hier downloaden.

Handreiking 'Wijzer met sociale media'

Uitleg over de verschillende pijlers

Beleid en regelgeving

Afspraken, regels, protocollen en de handhaving daarvan.

Signaleren

Vroegtijdige signalering van bekende risicofactoren bij individuele leerlingen.

Schoolomgeving

Fysieke en sociale omgeving van leerlingen en schoolpersoneel.

Gezondheids-educatie

Het aanbieden van informatie en voorlichting over gezondheid aan leerlingen.