Sociaal-emotionele ontwikkeling

 

(Les)materialen over sociaal-emotionele ontwikkeling

Bij het Informatie- en Documentatiecentrum van de GGD Hollands Midden kunt u materialen lenen om te gebruiken bij lessen of projecten over sociaal-emotionele ontwikkeling. Er zijn lespakketten, spellen, boekjes, demonstratiematerialen etc..

In het aanbod zit onder andere:

  • Lesmethode 'Kinderen en... hun sociale talenten'
  • Lespakket 'Pluk een roos' over omgaan met conflicten
  • Lesmethode 'Sociaal gedrag, elke dag!
  • SOEMOkaarten; voor de sociaal-emotionele ontwikkeling
  • Lespakket 'Bino en zijn sociale talenten'
  • Lespakket 'Mijn vriendje Rikki'
  • Lespakket 'Een doos vol gevoelens'
  • Lespakket 'Een huis vol gevoelens en axen'
  • 'Welles! Nietes!' kaartspel
  • Kinderkwaliteitenspel
  • Babbelspel
  • Het sociale vaardigheden kwartetspel
  • Meidenvenijn is niet fijn

Klik hier voor het volledige overzicht (les)materialen met betrekking tot sociaal-emotionele ontwikkeling.

 

(Les)materialen over sociaal-emotionele ontwikkeling

Weerbaarheid in de klas - Module jezelf en anderen

Scholen geven al langer invulling aan weerbaarheid door middel van lesmethodes en werkwijzen over sociaal-emotionele ontwikkeling. Toch blijken met name (pre-)pubers extra ondersteuning nodig te hebben bij hun weerbaarheid. Onderwijsprofessionals uit de regio Hollands Midden geven aan dat ze in groepen 6, 7 en 8 leerlingen signaleren die niet op een goede manier grenzen aangeven, leerlingen die moeilijk vrienden maken, er is sprake van ‘meidenvenijn’, maar ook scheldwoorden en opstandigheid. Dit picto weerbaarheidstrainingenDOCENT1vraagt om een verdieping op de reeds op school aanwezige lesmethode omtrent de sociaal-emotionele ontwikkeling.

Training weerbaarheid

GGD Hollands Midden sluit aan bij de vraag van scholen door preventieve picto weerbaarheidstrainingenIBer weerbaarheidstrainingen aan te bieden. Deze bestaat uit 7 psychofysieke lessen, gegeven door een professionele weerbaarheidstrainer voor een (combinatie)groep 6, 7 of 8. Tijdens de training wordt het ‘sociale systeem’ in de groep aangepakt en wordt ingegaan op sociale interacties, grenzen aangeven, lichaamshouding en zelfbeeld, en zelfvertrouwen. Leerlingen ervaren wat weerbaarheid is, hoe (on)veiligheid kan voelen en ze leren hier naar te handelen. Individuele leerlingen maken hiervan onderdeel uit, maar hun problematiek is niet leidend. De trainer legt verbanden met de schoolmethode en werkt samen met de leerkracht in het weerbaar maken van leerlingen.

Weerbaarheid en gezondheid

Weerbare kinderen voelen zich gezonder, zijn gelukkiger en leren beter. Bovendien maken weerbare kinderen gezondere keuzes voor zichzelf. Daarom wordt aan deze training een gezondheidsthema gekoppeld. 

Weerbaarheid en jezelf en anderen

Tijdens de puberteit krijgen jongeren op sociaal-emotioneel gebied te maken met veel veranderingen. Deze veranderingen brengen (grote) onzekerheid met zich mee. Dit vertaalt zich onder andere in het niet goed kunnen uiten van gevoelens en grenzen aangeven, maar ook pestgedrag komt voor.

Uit de jongerenpeiling van de GGD Hollands Midden komt naar voren dat van de 12- tot 14-jarigen 14% een verhoogd risico loopt op psychosociale problematiek door ervaringen en gebeurtenissen. 9% geeft aan wel eens gepest te hebben en 11% is wel eens gepest. Deze cijfers laten zien dat jongeren ondersteuning nodig hebben in hoe ze zich weerbaar kunnen opstellen en hoe ze hulp kunnen vragen. Ouders spelen hier als primaire opvoeders een belangrijke rol in.

Ouders betrekken bij de training

Bovenstaande laat zien dat het belangrijk is om ouders actief te betrekken bij de weerbaarheidstrainingen. GGD Hollands Midden doet dit door middel van een ouderavond voorafgaand aan de training en huiswerkopdrachten gedurende de training. Tijdens de ouderavond wordt uitgebreid stilgestaan bij normvorming, voorbeeldgedrag, gemeentelijke cijfers over verleidingen en hersenontwikkeling van pubers. Het doel is ouders inzicht te geven in hoe zij kunnen bijdragen aan de weerbaarheidsontwikkeling van hun kind en ouders te motiveren actief aan de training deel te nemen. Daarnaast wordt het gesprek tussen ouder en kind gestimuleerd door middel van wekelijkse doe- en praatopdrachten. Leerlingen krijgen tijdens de eerste les een werkboek waarin de weerbaarheidslessen beschreven staan. Er zijn opdrachten die kinderen alleen kunnen maken, maar ook opdrachten voor ouder en kind samen.

Trainingstraject

Lees de volledige trajectomschrijving van de training.

Weerbaarheidstrainingen met andere gezondheidsonderwerpen

Weerbaarheid in de klas - Module jezelf en anderen

Docententraining 'Sociale veiligheid'

In deze training verkent het team een mogelijke aanpak voor sociale veiligheid op school.

De landelijke signalen omtrent pesten (online en in 'real-life') nemen in zulke mate toe dat de overheid overweegt een pestaanbod verplicht te stellen. Hierbij houdt de school keuzevrijheid mits de school een effectieve methode gebruikt. Dit roept de vraag op welke aanpak effectief zal zijn bij uw school. GGD Hollands-Midden heeft hiervoor een training 'sociale veiligheid' ontwikkeld. Met deze training verkent het team, middels actieve werkvormen, een mogelijke aanpak voor sociale veiligheid. De training heeft universele onderdelen, maar is vooral gericht op de eigen school(cultuur). Van het team wordt een actieve houding gevraagd in het bespreken van aandachtspunten en knelpunten in de school.

Inhoud van de training

  • Voorbeeldfunctie
  • Theorie omtrent sociale ontwikkeling
  • Thuis-, straat- en schoolnormen
  • Educatie
  • Signalering
  • Ouderbetrokkenheid

De training duurt 4 uur (inclusief pauze).

Meer informatie over de training 'Sociale veiligheid' (Pdf, 38 kB)

Docententraining 'Sociale veiligheid'

Ouderavond 'Sociale veiligheid'

Ouders hechten veel waarde aan sociale veiligheid. (Online) pesten, sociale media en groepsgesprekken in WahtsApp leveren echter regelmatig problemen op. Om deze reden biedt de GGD Hollands Midden de ouderavond 'Sociale veiligheid' aan. De ouderavond maakt inzichtelijk hoe complex sociale veiligheid is. En hoe belangrijk het is dat ouders en school (en andere instellingen) samenwerken aan het vergroten van die veiligheid.

Onderwerpen die aan bod komen

  • Lijnoefening 'goed voorbeeld voor je kind'
  • De sociaal-emotionele ontwikkeling van een kind
  • Rol van de ouders
  • Leren en de sociale ontwikkeling
  • Pesten en groepsdruk
  • Morele ontwikkeling
  • Rol van de school
  • Signalering
  • Sociale veiligheid maken we samen

De oudervoorlichting duurt 2 uur.

Meer informatie over de oudervoorlichting 'Sociale veiligheid' (Pdf, 31 kB)

 

Ouderavond 'Sociale veiligheid'

Digitaal Veiligheidsplan

Het Digitaal Veiligheidsplan helpt u om het veiligheidsbeleid binnen uw school in beeld te brengen. Deze online tool helpt u op weg bij het nemen van de volgende stappen:

  • Vastleggen van de visie, waarden en afspraken over de aanpak van sociale veiligheid op school.
  • Richting en houvast geven aan het handelen van iedereen die bij de school betrokken is.
  • Verantwoording afleggen over inspanningen voor een veilige school naar interne en externe belanghebbenden (zoals leerlingen, ouders, leerkrachten, inspectie et cetera).

Het Digitaal Veiligheidsplan is voor iedereen die bij de school betrokken is een levend document en biedt inzicht in wat op orde is en wat nog aandacht behoeft, waarbij aangegeven is waartoe de school wettelijk verplicht is. Het zet u aan het handelen van alle betrokkenen te verankeren en zo het veiligheidsbeleid te ‘borgen’.

Kijk voor meer informatie op de website van Stichting School en Veiligheid of ga direct naar het Digitaal Veiligheidsplan.

Digitaal Veiligheidsplan

Kinderen en... hun sociale talenten

De methode 'Kinderen en... hun sociale talenten wil het sociaal competent gedrag van leerlingen op de basisschool bevorderen. Het pakket bestaat uit acht activiteitenmappen, één map per groep, met daarin:

  • 20 praktische lessen verdeeld over 8 gedragscategorieën;
  • praktische handleiding
  • lessen met werk- en/of kopieerbladen;
  • een set met 20 reminderkaarten per groep;
  • zorgkatern;
  • liedjes cd (groep 1 t/m 4 en groep 5 t/m 8).

De praktische handleiding in de lesmappen beschrijft hoe de lessen zijn opgebouwd en hoe je met het lesmateriaal kunt omgaan. Bovendien staan in de handleiding tips voor het stimuleren van interactie en reflectie en suggesties voor het organiseren van de werkvormen uit de lessen. De handleiding bevat oook opzetten voor brieven aanouders per gedragscategorie.

Verder bevat het lespakket:

  • een map met de theoretische verantwoording en het implementatiehandboek;
  • 4 praatplaten voor de onderbouw met kijkwijzer
  • het Aso-spel: hoe (a)sociaal ben jij?;
  • ouderbrochures.
Kinderen en... hun sociale talenten

De Vreedzame School

'De Vreedzame School' is een programma om het sociale en emotionele klimaat in klas en school te verbeteren. De kern bestaat uit lessen, voor alle groepen in de basisschool, in conflictoplossing en de sociale vaardigheden die daarvoor nodig zijn.

Maar 'De Vreedzame School' is meer dan een lesmethode. Ook krijgen leerlingen eigen taken en verantwoordelijkheden in de klas en in de school. Kinderen leren zo, door te doen, allerlei vaardigheden die ze nodig hebben als (toekomstig) burger in onze democratische samenleving.

Het lespakket bestaat uit lesmappen voor de groepen 3 tot en met 8 en een lesmap voor peuters en kleuters.

De mappen zijn niet los verkrijgbaar. Ze horen bij een integraal programma. Dit programma bestaat naast de lessen voor de leerlingen uit training van het hele schoolteam, coaching van leraren, en het opleiden en invoeren van leerlingmediatoren.

De Vreedzame School

Leefstijl; sociaal-emotionele vaardigheden voor het basisonderwijs

Het programma 'Leefstijl' wil bevorderen dat kinderen en jongeren zich ontwikkelen tot sociaal vaardige, betrokken en zelfstandige volwassenen. Het besteedt aandacht aan vaardigheden als kennismaken, luisteren, communiceren, zelfvertrouwen, gevoelens uiten, assertiviteit en weerbaarheid, conflicten oplossen, omgaan met groepsdruk, risico's inschatten en doelen stellen. Samen met klasgenoten doen leerlingen allerlei activiteiten en opdrachten die het besef van 'goed met elkaar omgaan' versterken.
Voorwaarde voor invoering van de methode is het volgen van een training door de leerkrachten. Kijk voor meer informatie op de website van Leefstijl: www.leefstijl.nl.

Leefstijl; sociaal-emotionele vaardigheden voor het basisonderwijs

Kanjertraining

De Kanjertraining is een lesmethode, gericht op rust en wederzijds respect. Kinderen leren met hun gevoelens omgaan, voor zichzelf op te komen, te luisteren naar anderen en conflicten op een goede manier op te lossen.

Met behulp van de Kanjertraining worden pestproblemen bestreden en wordt een veilig pedagogisch klimaat gecreëerd waarin kinderen zich optimaal kunnen ontwikkelen.

De Kanjertraining is bedoeld als groepsaanpak voor groep 1 t/m 8 van het basisonderwijs. Naast de lesmethode is er ook een leerlingvolgsysteem voor sociaal-emotionele ontwikkeling.

Kanjertraining

Project MIJ

Tijdens het project MIJ Junior gaan de leerlingen hun eigen identiteit onderzoeken. Het project bevat klassikale en actieve werkvormen en opdrachten waarmee leerlingen individueel en digitaal werken aan hun MIJ-profiel. Het project versterkt de positieve groepsvorming.

Er zijn 5 thema's:

  • Primaire identiteit
  • Secundaire identiteit
  • Groepen
  • Imago & vooroordelen
  • Virtuele identiteit
Project MIJ

Uitleg over de verschillende pijlers

Beleid en regelgeving

Afspraken, regels, protocollen en de handhaving daarvan.

Signaleren

Vroegtijdige signalering van bekende risicofactoren bij individuele leerlingen.

Schoolomgeving

Fysieke en sociale omgeving van leerlingen en schoolpersoneel.

Gezondheids-educatie

Het aanbieden van informatie en voorlichting over gezondheid aan leerlingen.